Απαλλαγή από ΦΠΑ στις δωρεές προς φορείς του Δημοσίου

Νομοθετικό πλαίσιο και προϋποθέσεις εφαρμογής

Η ελληνική φορολογική νομοθεσία προβλέπει ειδική απαλλαγή από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) για συγκεκριμένες πράξεις που σχετίζονται με δωρεές προς φορείς του δημόσιου τομέα. Η απαλλαγή αυτή προβλέπεται στην περίπτωση ιε’ της παραγράφου 1 του άρθρου 32 του Κώδικα ΦΠΑ και εξειδικεύεται με την απόφαση Α.1050/2020 του Υφυπουργού Οικονομικών και του Διοικητή της ΑΑΔΕ.

Η ρύθμιση αποσκοπεί στη διευκόλυνση δωρεών που εξυπηρετούν σκοπούς δημόσιου συμφέροντος, επιτρέποντας την παράδοση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών χωρίς την επιβάρυνση ΦΠΑ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

---

1. Το βασικό πλαίσιο της απαλλαγής

Σύμφωνα με το άρθρο 32 του Κώδικα ΦΠΑ, απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών από προμηθευτή υποκείμενο στον φόρο προς δωρητή, όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο σύμβασης δωρεάς με:

• φορέα του δημόσιου τομέα όπως ορίζεται στον ν. 4270/2014,
• νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που έχουν συσταθεί με ειδικό νόμο για την εξυπηρέτηση δημόσιου συμφέροντος,
• ή άλλες οντότητες που εποπτεύονται από τους παραπάνω φορείς.

Η απαλλαγή ισχύει μόνο όταν πληρούνται οι όροι και οι διαδικασίες που ορίζονται στην απόφαση Α.1050/2020.

---

2. Η ιδιότητα του δωρητή

Ως δωρητής μπορεί να είναι:

• φυσικό πρόσωπο
• νομικό πρόσωπο
• ή άλλη νομική οντότητα

χωρίς να απαιτείται να είναι υποκείμενος στον ΦΠΑ ή να διαθέτει ΑΦΜ στην Ελλάδα. Επιπλέον, ο δωρητής μπορεί να είναι εγκατεστημένος είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό.

Η ευελιξία αυτή επιτρέπει την πραγματοποίηση δωρεών προς το Δημόσιο από ευρύ φάσμα προσώπων και οργανισμών.

---

3. Ο ρόλος του προμηθευτή

Βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή της απαλλαγής είναι ότι τα αγαθά ή οι υπηρεσίες πρέπει να παρέχονται από προμηθευτή που είναι υποκείμενος στον ΦΠΑ και πραγματοποιεί πράξεις που υπάγονται σε ΦΠΑ στην Ελλάδα.

Η διάταξη δεν εφαρμόζεται όταν:

• το ίδιο πρόσωπο είναι ταυτόχρονα προμηθευτής και δωρητής,
• ή όταν παρέχονται δωρεάν ίδιες υπηρεσίες του δωρητή.

Σε αυτές τις περιπτώσεις εφαρμόζονται άλλες διατάξεις του Κώδικα ΦΠΑ, όπως αυτές που αφορούν δωρεάν παραδόσεις αγαθών ή υπηρεσιών.

---

4. Ο δωρεοδόχος και ο δημόσιος σκοπός

Η ιδιότητα του φορέα που λαμβάνει τη δωρεά εξετάζεται από τα αρμόδια όργανα που εγκρίνουν τη δωρεά. Προϋπόθεση είναι ότι η δωρεά εξυπηρετεί σκοπούς δημόσιου συμφέροντος.

Η απαλλαγή μπορεί να εφαρμοστεί ακόμη και όταν:

• ο φορέας που συμβάλλεται στη σύμβαση δωρεάς δεν είναι ο τελικός ωφελούμενος.

Για παράδειγμα, ένας Δήμος μπορεί να συνάψει σύμβαση δωρεάς για αγαθά που θα διατεθούν σε σχολεία της περιοχής του, αρκεί η ταυτότητα των τελικών ωφελουμένων να προκύπτει από τη σύμβαση και να τεκμηριώνεται η υλοποίηση της δωρεάς.

---

5. Αντικείμενο της δωρεάς

Η απαλλαγή από ΦΠΑ εφαρμόζεται μόνο όταν το αντικείμενο της δωρεάς είναι:

• αγαθά, ή
• υπηρεσίες.

Αντίθετα, δωρεές χρηματικών ποσών δεν εμπίπτουν στη συγκεκριμένη απαλλακτική διάταξη.

Επίσης, δεν καλύπτονται από την απαλλαγή συναλλαγές που πραγματοποιούνται μεταξύ του προμηθευτή του δωρητή και των δικών του προμηθευτών.

---

6. Ειδικές περιπτώσεις απόκτησης αγαθών

Η απαλλαγή μπορεί να εφαρμοστεί όταν τα δωριζόμενα αγαθά:

1. αποτελούν παράδοση αγαθών στο εσωτερικό της χώρας, ή
2. αποτελούν ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών.

Αντίθετα, η διάταξη δεν εφαρμόζεται σε αγαθά που εισάγονται από τρίτες χώρες, καθώς δεν υπάρχει σχετική πρόβλεψη στη νομοθεσία.

Στην περίπτωση ενδοκοινοτικής απόκτησης, ο προμηθευτής πρέπει να διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

---

7. Διαδικασία και φορολογικά παραστατικά

Κρίσιμη προϋπόθεση για την εφαρμογή της απαλλαγής είναι ότι η έγκριση ή κύρωση της σύμβασης δωρεάς πρέπει να προηγείται της έκδοσης του φορολογικού παραστατικού.

Εάν το τιμολόγιο έχει εκδοθεί πριν από την έγκριση της δωρεάς, τότε η απαλλαγή δεν εφαρμόζεται.

Μετά την έκδοση της σχετικής βεβαίωσης απαλλαγής, ο προμηθευτής εκδίδει τιμολόγιο χωρίς ΦΠΑ, στο οποίο πρέπει να αναγράφεται η ένδειξη:

«ΧΩΡΙΣ ΦΠΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΡ. ΙΕ) ΤΗΣ ΠΑΡ. 1 ΑΡΘ. 32 ΚΩΔΙΚΑ ΦΠΑ»

και να περιλαμβάνονται:

• η ημερομηνία υπογραφής και έγκρισης της σύμβασης δωρεάς
• τα συμβαλλόμενα μέρη
• ή ο νόμος κύρωσης της σύμβασης, εφόσον υπάρχει.

---

Συμπέρασμα

Η απαλλαγή από ΦΠΑ στις δωρεές προς φορείς του δημόσιου τομέα αποτελεί σημαντικό εργαλείο ενίσχυσης δράσεων που εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον. Ωστόσο, η εφαρμογή της προϋποθέτει αυστηρή τήρηση των διαδικασιών και των όρων που θέτει τόσο ο Κώδικας ΦΠΑ όσο και η απόφαση Α.1050/2020.

Η σωστή κατανόηση του ρόλου του δωρητή, του προμηθευτή και του δωρεοδόχου, καθώς και των διαδικαστικών απαιτήσεων, είναι κρίσιμη για την ορθή αξιοποίηση της απαλλακτικής αυτής διάταξης.