Εργασία Ορισμένου vs Αορίστου Χρόνου: Τι Είναι, Ποιες Διαφορές Έχουν και Τι Πρέπει να Γνωρίζετε

Υπογράφετε σύμβαση εργασίας. Γράφει “ορισμένου χρόνου”. Ή γράφει “αορίστου χρόνου”. Ξέρετε τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Τι δικαιώματα έχετε σε κάθε περίπτωση; Τι γίνεται αν σας απολύσουν; Τι αποζημίωση δικαιούστε; Τι γίνεται αν η σύμβαση λήξει;

Οι περισσότεροι εργαζόμενοι στην Ελλάδα δεν γνωρίζουν τις διαφορές. Και αυτό τους κοστίζει, είτε σε χρήματα είτε σε δικαιώματα που δεν ασκούν. Αυτό το άρθρο τα ξεκαθαρίζει.

Τι θα βρείτε παρακάτω:

Τι είναι η σύμβαση αορίστου χρόνου

Τι είναι η σύμβαση ορισμένου χρόνου

Οι βασικές διαφορές

Απόλυση και αποζημίωση σε κάθε περίπτωση

Πότε η ορισμένου γίνεται αορίστουΤι πρέπει να προσέξετε πριν υπογράψετε

Τι είναι η σύμβαση αορίστου χρόνου

Η σύμβαση αορίστου χρόνου είναι ο κανόνας στην ελληνική εργατική νομοθεσία. Δεν έχει ημερομηνία λήξης. Ξεκινάτε να δουλεύετε και η σχέση εργασίας συνεχίζεται μέχρι κάποιος από τους δύο, εσείς ή ο εργοδότης, αποφασίσει να τη λύσει.

Αυτό σημαίνει σταθερότητα. Δεν ξυπνάτε κάθε πρωί αναρωτώμενοι αν θα ανανεωθεί η σύμβασή σας. Έχετε δουλειά μέχρι να γίνει κάτι συγκεκριμένο, απόλυση, παραίτηση ή συνταξιοδότηση.

Η σύμβαση αορίστου μπορεί να είναι γραπτή ή προφορική. Στην Ελλάδα, αν δεν υπάρχει γραπτή σύμβαση, η εργασιακή σχέση θεωρείται αυτόματα αορίστου χρόνου. Αυτό είναι σημαντικό γιατί πολλοί εργοδότες δεν δίνουν γραπτή σύμβαση, κάτι που δεν σημαίνει ότι δεν έχετε δικαιώματα. Σημαίνει ότι έχετε τα δικαιώματα της αορίστου.

Ο εργοδότης υποχρεούται να σας ενημερώσει εγγράφως για τους βασικούς όρους εργασίας μέσα στις πρώτες ημέρες πρόσληψης. Αυτό περιλαμβάνει μισθό, ωράριο, θέση, τόπο εργασίας, διάρκεια αδείας.

Τι είναι η σύμβαση ορισμένου χρόνου

Η σύμβαση ορισμένου χρόνου έχει ημερομηνία λήξης. Ξεκινάτε στις 1 Μαρτίου, λήγει στις 31 Αυγούστου. Ή ξεκινάτε για ένα συγκεκριμένο έργο και η σύμβαση λήγει όταν ολοκληρωθεί το έργο.

Αυτή η σύμβαση πρέπει πάντα να είναι γραπτή. Αν δεν υπάρχει γραπτό που να ορίζει τη διάρκεια, η σύμβαση θεωρείται αορίστου. Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια, είναι κρίσιμο.

Η σύμβαση ορισμένου χρόνου χρησιμοποιείται νόμιμα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Εποχιακή εργασία (τουρισμός, γεωργία), αναπλήρωση εργαζομένου (πχ άδεια μητρότητας), συγκεκριμένο έργο ή πρόγραμμα, δοκιμαστική περίοδος σε ορισμένους κλάδους.

Δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να αποφύγει ο εργοδότης τις υποχρεώσεις της αορίστου. Αν ένας εργοδότης σας κρατάει χρόνια με συνεχόμενες συμβάσεις ορισμένου χρόνου για τη ίδια δουλειά, ο νόμος λέει ότι αυτή η σχέση γίνεται αυτόματα αορίστου.

Οι βασικές διαφορές στην καθημερινότητα

Σε ό,τι αφορά τη δουλειά μέσα στο γραφείο ή τον χώρο εργασίας, δεν υπάρχει διαφορά. Ίδιο ωράριο, ίδιος μισθός για ίδια δουλειά, ίδια δικαιώματα σε άδεια, ίδια ασφαλιστικά δικαιώματα, ίδια προστασία από τον εργατικό νόμο. Ένας εργαζόμενος ορισμένου χρόνου δεν μπορεί νόμιμα να αμείβεται λιγότερο ή να έχει λιγότερα δικαιώματα από έναν αορίστου που κάνει την ίδια δουλειά.

Η μεγάλη διαφορά είναι στη λήξη και στην απόλυση. Και εδώ χωρίζουν δραματικά οι δρόμοι.

Απόλυση στην αόριστου χρόνου

Αν έχετε σύμβαση αορίστου χρόνου και ο εργοδότης θέλει να σας απολύσει, πρέπει να ακολουθήσει συγκεκριμένη διαδικασία.

Προειδοποίηση ή αποζημίωση. Ο εργοδότης μπορεί να σας δώσει προειδοποίηση (προθεσμία πριν την απόλυση) ή να σας απολύσει άμεσα με καταβολή αποζημίωσης. Αν σας δώσει προειδοποίηση και τηρηθεί η προθεσμία, η αποζημίωση μειώνεται στο μισό.

Η αποζημίωση εξαρτάται από τα χρόνια εργασίας. Όσο περισσότερο δουλεύετε στον ίδιο εργοδότη, τόσο μεγαλύτερη η αποζημίωση. Ξεκινάει από 2 μισθούς μετά τον πρώτο χρόνο και μπορεί να φτάσει μέχρι 12 μισθούς για πολλά χρόνια υπηρεσίας. Το ανώτατο όριο αποζημίωσης δεν μπορεί να ξεπερνά ένα συγκεκριμένο ποσό που ορίζει ο νόμος.

Η απόλυση πρέπει να γίνει εγγράφως. Προφορική απόλυση δεν ισχύει. Αν ο εργοδότης σας πει “αύριο μην έρθεις” χωρίς έγγραφο, η απόλυση δεν είναι νόμιμη.

Η αποζημίωση πρέπει να καταβληθεί αμέσως. Αν δεν καταβληθεί, η απόλυση μπορεί να θεωρηθεί άκυρη.

Υπάρχει δοκιμαστική περίοδος. Τους πρώτους 12 μήνες, ο εργοδότης μπορεί να σας απολύσει χωρίς αποζημίωση. Μετά τους 12 μήνες, η αποζημίωση είναι υποχρεωτική.

Λήξη σύμβασης ορισμένου χρόνου

Εδώ τα πράγματα είναι πιο απλά αλλά και πιο σκληρά.

Αν η σύμβαση λήξει κανονικά στην ημερομηνία που αναγράφει, δεν υπάρχει απόλυση. Η σύμβαση απλά τελειώνει. Ο εργοδότης δεν χρωστάει αποζημίωση. Δεν χρειάζεται προειδοποίηση. Δεν χρειάζεται αιτιολόγηση. Η ημερομηνία ήταν γνωστή από την αρχή.

Αν ο εργοδότης λύσει τη σύμβαση πριν τη λήξη χωρίς σπουδαίο λόγο, τότε υποχρεούται να καταβάλει τους μισθούς που απομένουν μέχρι τη λήξη. Δηλαδή αν η σύμβαση λήγει σε 4 μήνες και σας απολύσει τώρα, σας χρωστάει 4 μισθούς.

Αν εσείς αποχωρήσετε πριν τη λήξη χωρίς σπουδαίο λόγο, μπορεί ο εργοδότης να ζητήσει αποζημίωση για τη ζημιά που του προκαλέσατε.

Πότε η ορισμένου γίνεται αορίστου

Ο νόμος προστατεύει τους εργαζόμενους από την κατάχρηση διαδοχικών συμβάσεων ορισμένου χρόνου. Αν ο εργοδότης σας κρατάει με συνεχόμενες ανανεώσεις, ο νόμος θεωρεί ότι η σχέση είναι στην πραγματικότητα αορίστου.

Οι προϋποθέσεις είναι συγκεκριμένες. Αν έχουν γίνει τρεις ή περισσότερες διαδοχικές ανανεώσεις, ή αν η συνολική διάρκεια των συμβάσεων υπερβαίνει τα τρία χρόνια, η σύμβαση μετατρέπεται αυτόματα σε αορίστου χρόνου. Εκτός αν υπάρχει αντικειμενικός λόγος που δικαιολογεί τη χρήση ορισμένου (πχ πραγματικά εποχιακή εργασία).

Αυτό σημαίνει ότι αν δουλεύετε στον ίδιο εργοδότη 4 χρόνια με συνεχόμενες εξάμηνες συμβάσεις ορισμένου χρόνου και κάνετε την ίδια δουλειά, η σύμβασή σας είναι de facto αορίστου. Αν σας “απολύσει” λέγοντας ότι η σύμβαση έληξε, μπορεί να θεωρηθεί παράνομη απόλυση και να δικαιούστε αποζημίωση.

Δοκιμαστική περίοδος

Στη σύμβαση αορίστου, οι πρώτοι 12 μήνες θεωρούνται δοκιμαστική περίοδος. Κατά τη διάρκεια αυτής, ο εργοδότης μπορεί να λύσει τη σύμβαση χωρίς αποζημίωση και χωρίς αιτιολόγηση. Ο εργαζόμενος μπορεί επίσης να αποχωρήσει χωρίς προειδοποίηση.

Μετά τους 12 μήνες, η προστασία αυξάνεται σημαντικά. Η απόλυση απαιτεί αποζημίωση, η προειδοποίηση γίνεται υποχρεωτική, και τα δικαιώματα του εργαζομένου ενισχύονται.

Στη σύμβαση ορισμένου χρόνου δεν υπάρχει δοκιμαστική περίοδος με την ίδια έννοια. Η σύμβαση ισχύει από την πρώτη μέρα μέχρι τη λήξη.

Άδεια, επιδόματα και ασφάλιση

Σε αυτά δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ ορισμένου και αορίστου.

Ετήσια άδεια. Κάθε εργαζόμενος δικαιούται ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών. Τον πρώτο χρόνο, αναλογικά. Μετά τον πρώτο χρόνο, 20 εργάσιμες ημέρες (πενθήμερο) ή 24 (εξαήμερο). Μετά τα 10 χρόνια στον ίδιο εργοδότη ή 12 συνολικά, 25 ή 26 αντίστοιχα.

Δώρα. Δώρο Χριστουγέννων (1 μισθός), δώρο Πάσχα (μισός μισθός), επίδομα αδείας (μισός μισθός). Αυτά ισχύουν και στις δύο μορφές σύμβασης, αναλογικά με τον χρόνο εργασίας.

Ασφάλιση. Ίδια. ΕΦΚΑ, ίδιες εισφορές, ίδια δικαιώματα.

Αν η σύμβαση ορισμένου λήξει πριν συμπληρωθεί ένα έτος, δικαιούστε αναλογία δώρων και αδείας. Αυτά πρέπει να σας καταβληθούν κατά τη λήξη.

Ανεργία μετά τη λήξη ή απόλυση

Αν απολυθείτε από σύμβαση αορίστου, δικαιούστε επίδομα ανεργίας από τον ΟΑΕΔ (ΔΥΠΑ), εφόσον πληρούτε τις προϋποθέσεις ενσήμων.

Αν λήξει η σύμβαση ορισμένου χρόνου, επίσης δικαιούστε επίδομα ανεργίας, εφόσον πληρούτε τις προϋποθέσεις. Η λήξη σύμβασης ορισμένου θεωρείται ακούσια ανεργία.

Αν παραιτηθείτε, σε καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν δικαιούστε επίδομα ανεργίας. Αυτό ισχύει ανεξάρτητα από τον λόγο παραίτησης.

Τι πρέπει να προσέξετε πριν υπογράψετε

Διαβάστε τη σύμβαση. Ακούγεται αυτονόητο αλλά πολλοί υπογράφουν χωρίς να διαβάσουν. Ελέγξτε αν γράφει ορισμένου ή αορίστου, ποια είναι η ημερομηνία λήξης αν υπάρχει, ποιος είναι ο μισθός, ποιο είναι το ωράριο.

Αν δεν σας δίνουν γραπτή σύμβαση. Ζητήστε τη. Αν αρνηθούν, γνωρίζετε ότι η σχέση θεωρείται αορίστου χρόνου. Αυτό σας προστατεύει, αλλά είναι πάντα καλύτερα να έχετε κάτι γραπτό.

Αν σας ζητούν να υπογράψετε ορισμένου ενώ η δουλειά είναι μόνιμη. Αυτό γίνεται πολύ συχνά. Ο εργοδότης σας βάζει σε εξάμηνη σύμβαση “για να δούμε πώς θα πάει” και μετά ανανεώνει. Και μετά ξανά. Αν η δουλειά είναι μόνιμη και ο λόγος της ορισμένου δεν είναι αντικειμενικός, η σύμβαση μπορεί να θεωρηθεί αορίστου από τα δικαστήρια.

Κρατήστε αντίγραφα. Ό,τι υπογράφετε, κρατάτε αντίγραφο. Σύμβαση, αναγγελία πρόσληψης, εκκαθαριστικά μισθοδοσίας. Αν ποτέ χρειαστεί να αποδείξετε τι ίσχυε, αυτά τα χαρτιά είναι η μόνη σας απόδειξη.

Αν δεν είστε σίγουροι για τα δικαιώματά σας. Ρωτήστε. Δικηγόρο εργατολόγο, ΣΕΠΕ (Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας), εργατικό κέντρο. Η ενημέρωση είναι δωρεάν, η άγνοια κοστίζει.

Με λίγα λόγια

Η σύμβαση αορίστου χρόνου σας δίνει σταθερότητα και δικαίωμα αποζημίωσης αν σας απολύσουν. Η σύμβαση ορισμένου χρόνου έχει ημερομηνία λήξης και δεν προβλέπει αποζημίωση αν απλά λήξει. Και οι δύο σας δίνουν τα ίδια δικαιώματα σε άδεια, δώρα, ασφάλιση. Αυτό που αλλάζει είναι τι γίνεται στο τέλος. Πριν υπογράψετε οτιδήποτε, διαβάστε, ρωτήστε, κατανοήστε. Η υπογραφή σας είναι η μεγαλύτερη δέσμευση που μπορείτε να αναλάβετε. Βεβαιωθείτε ότι ξέρετε τι δεσμεύεστε.