Τι αλλάζει στα πρόστιμα του ΚΦΔ με το νέο νομοσχέδιο

Οι αλλαγές που εισάγονται με το άρθρο 37 του νομοσχεδίου στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024) κινούνται σε μια σαφή κατεύθυνση ελάφρυνσης των φορολογουμένων και εξορθολογισμού των προστίμων. Πρόκειται για παρεμβάσεις με ουσιαστική πρακτική σημασία για λογιστές, επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα, καθώς μειώνουν πρόστιμα σε περιπτώσεις χωρίς φορολογική επιβάρυνση και εισάγουν νέες εξαιρέσεις.

Μείωση προστίμων για μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ χωρίς ποσό προς καταβολή. Με τη νέα παράγραφο 1Α, καθιερώνεται ρητά ότι το πρόστιμο για αυτές τις περιπτώσεις ανέρχεται σε 100 ευρώ, ανεξαρτήτως αν τηρούνται απλογραφικά ή διπλογραφικά βιβλία.

Μέχρι σήμερα, επιβάλλονταν πρόστιμα 250 ευρώ ή 500 ευρώ, γεγονός που δημιουργούσε δυσανάλογη επιβάρυνση σε περιπτώσεις χωρίς φορολογική επίπτωση. Με τη νέα ρύθμιση, αποκαθίσταται μια πιο λογική αντιμετώπιση.

Περιορισμός των υψηλών προστίμων μόνο όπου υπάρχει φόρος

Η τροποποίηση της παραγράφου 2 του άρθρου 53 ξεκαθαρίζει ότι τα πρόστιμα των 250 ευρώ και 500 ευρώ εφαρμόζονται πλέον μόνο όταν από τη δήλωση προκύπτει φόρος προς καταβολή.

Αυτό σημαίνει ότι γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ:
δηλώσεων χωρίς φόρο, όπου ισχύει το χαμηλό πρόστιμο των 100 ευρώ
δηλώσεων με φόρο, όπου διατηρούνται τα υψηλότερα πρόστιμα

Η αλλαγή αυτή ενισχύει την αρχή της αναλογικότητας.

Κατάργηση προστίμων για ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ

Καταργείται αναδρομικά η παράγραφος 3 του άρθρου 53, η οποία προέβλεπε πρόστιμο 100 ευρώ για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ σε ειδικά καθεστώτα όπως OSS και IOSS.

Η κατάργηση αυτή σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα πρόστιμα παύουν να ισχύουν και για το παρελθόν, δημιουργώντας περιθώριο για διαγραφή ή επιστροφή ποσών που έχουν καταβληθεί.

Νέες απαλλαγές για μικρά ποσά έως 100 ευρώ

Εισάγονται δύο νέες περιπτώσεις στην παράγραφο 7, οι οποίες έχουν ιδιαίτερη σημασία στην καθημερινή πρακτική.

Δεν επιβάλλεται πλέον πρόστιμο για εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων, εφόσον το ποσό προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ, με εξαίρεση τα τυχερά παίγνια.

Δεν επιβάλλεται επίσης πρόστιμο για εκπρόθεσμες δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών και εισφορών, πλην ΦΠΑ και ΦΜΑ, όταν το ποσό δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.

Η ρύθμιση αυτή ευθυγραμμίζεται με όσα ήδη ισχύουν στη φορολογία εισοδήματος και μειώνει σημαντικά το διοικητικό βάρος για μικρές αποκλίσεις.

Αναδρομική ισχύς και διαγραφή προστίμων

Οι περισσότερες αλλαγές εφαρμόζονται αναδρομικά από τις 19 Απριλίου 2024. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς:

πρόστιμα που έχουν ήδη επιβληθεί θα τροποποιηθούν ή θα ακυρωθούν
ποσά που έχουν καταβληθεί και δεν οφείλονται θα επιστραφούν ή θα συμψηφιστούν

Η πρόβλεψη αυτή δίνει ουσιαστική ανακούφιση σε επιχειρήσεις που είχαν επιβαρυνθεί με υψηλά πρόστιμα.

Πλήρης απαλλαγή από πρόστιμα για ανηλίκους

Με τη νέα παράγραφο 13 εισάγεται μία σημαντική κοινωνική διάταξη. Δεν επιβάλλονται πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις που:

υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου
αφορούν φορολογικά έτη κατά τα οποία το πρόσωπο ήταν ανήλικο

Η απαλλαγή καλύπτει και τις δηλώσεις γονέων για εισοδήματα ανηλίκων τέκνων. Παράλληλα, προβλέπεται απαλλαγή από το τέλος επιτηδεύματος σε περιπτώσεις έναρξης δραστηριότητας στο όνομα ανηλίκου χωρίς πραγματική οικονομική δραστηριότητα.

Η ρύθμιση αυτή διορθώνει στρεβλώσεις που είχαν παρατηρηθεί στην πράξη.

Πρακτική σημασία για επιχειρήσεις και λογιστές

Οι νέες διατάξεις έχουν άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων και των επαγγελματιών του κλάδου.

Μειώνεται σημαντικά το κόστος λαθών σε δηλώσεις χωρίς φορολογικό αποτέλεσμα
Περιορίζεται η επιβολή προστίμων σε περιπτώσεις μικρών ποσών
Απλοποιείται η διαχείριση εκπρόθεσμων δηλώσεων
Δημιουργείται μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου και προβλεψιμότητα

Οι αλλαγές αυτές ανταποκρίνονται σε πάγια αιτήματα της αγοράς και κινούνται προς μια πιο λειτουργική φορολογική διοίκηση.

Συνοψίζοντας

Το νέο πλαίσιο για τα πρόστιμα του ΚΦΔ εισάγει σημαντικές βελτιώσεις, μειώνοντας τις επιβαρύνσεις σε περιπτώσεις χωρίς ουσιαστικό φορολογικό αποτέλεσμα και καθιερώνοντας πιο δίκαιη μεταχείριση. Η μείωση των προστίμων για μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ, η απαλλαγή για μικρά ποσά έως 100 ευρώ και η ειδική πρόβλεψη για ανηλίκους αποτελούν τις βασικές παρεμβάσεις. Συνολικά, πρόκειται για ένα βήμα προς έναν πιο αναλογικό και πρακτικό φορολογικό μηχανισμό, που διευκολύνει τόσο τους φορολογούμενους όσο και τους επαγγελματίες του χώρου.